Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο

Φονταμενταλισμός και Προστασία των Θρησκευτικών Μνημείων και Τόπων

Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης, Κολυμπάρι Χανίων

2-3 Ιουλίου 2026

Με την υποστήριξη της

Ιεράς Μητροπόλεως Αλεξανδρουπόλεως, Τραϊανουπόλεως και Σαμοθράκης,

της Γενικής Γραμματείας Θρησκευμάτων

& της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης

Τιμητική Επιτροπή

Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως, Τραϊανουπόλεως και Σαμοθράκης κ. Άνθιμος

Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κισσάμου και Σελίνου κ. Αμφιλόχιος

Δρ Κωνσταντίνος Ζορμπάς, Διευθυντής της Ορθόδοξης Ακαδημίας Κρήτης

π. Δημήτριος Κεσκίνης, Δρ Θεολογίας, προϊστάμενος του Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Νικολάου Αλεξανδρουπόλεως

Δρ. Δήμητρα Κουκουζίκα, Κλασική Φιλόλογος

MSc Δημοσθένης Δούκας, Οικονομολόγος-Δημοσιογράφος

Επιστημονική Επιτροπή

Στυλιανός Τσομπανίδης, Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

Βασίλειος Μακρίδης, Καθηγητής Θρησκειολογίας (με ειδίκευση στον Ορθόδοξο Χριστιανισμό), Φιλοσοφική Σχολή Πανεπιστημίου Erfurt

Χρήστος Τσιρώνης, Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

Αθανάσιος Αθανασιάδης, Αν. Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

Νικόλας Πρεβελάκης, Associate Senior Lecturer Κοινωνικών Επιστημών Harvard University

Πέτρος Παναγιωτόπουλος, Αν. Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

Οργανωτική επιτροπή

Δρ Διονυσία Χατζή, ΕΔΙΠ Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

Δρ. Κλεάνθης Νιζάμης, Εκλεγμένος Επίκ. Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ

Σταυρούλα Κοσκινά,  Υποψήφια Διδάκτωρ και Επιστημονική Συνεργάτιδα Τμήματος Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ

Αθανάσιος Σταμούλης, Πολιτικός Επιστήμονας

Πέμπτη 2 Ιουλίου

Πρωί  Άφιξη Συνέδρων

18.00  Έναρξη συνεδρίου

            Χαιρετισμοί 

●      Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κισσάμου και Σελίνου κ. Αμφιλόχιος

●      Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων ΥΠΑΙΘΑ, κ. Γιώργος Καλαντζής

●      Διευθυντής της Επιστημονικής Επιτροπής του Παρατηρητηρίου, Πέτρος Παναγιωτόπουλος

●      Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως, Τραϊανουπόλεως  και Σαμοθράκης κ. Άνθιμος: Κήρυξη Έναρξης Εργασιών του Συνεδρίου

19.00          Κεντρική ομιλία: Κωνσταντίνος Ζορμπάς

 “Θρησκευτικός φονταμενταλισμός και καταστροφή των Μνημείων: Σύντομες θεολογικές και κοινωνικές παρατηρήσεις.”

19.30 – 20.00   A´ Συνεδρία

Οι νομικές διαστάσεις της προστασίας των ιερών τόπων

  Προεδρείο: Σεβ. Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως, κ. Άνθιμος

·   Ελένη Σπανού: “Προστασία Θρησκευτικών Μνημείων: Νομικό Πλαίσιο, Ασφάλεια και Σύγχρονες Προκλήσεις”

·   Dalibor Dukic: “Το νομικό πλαίσιο της προστασίας της θρησκευτικής πολιτισμικής κληρονομιάς: προκλήσεις και προοπτικές στα Δυτικά Βαλκάνια”·           

20.00 – 20.30        Συζήτηση

21.00   Κρητική Βραδιά - Δείπνο

Παρασκευή 3 Ιουλίου

09.30 – 10.40   Β´ Συνεδρία

Θρησκεία, ταυτότητα και μνήμη: ο ρόλος των ιερών τόπων στη συγκρότηση συλλογικών αφηγήσεων

Προεδρείο: Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κισσάμου και Σελίνου κ. Αμφιλόχιος

·   Παναγιώτης Θωμά: "Η μεταφύτευση του παλαιού τόπου στη νέα πατρίδα: μια πεντζίκεια ελπιδοφόρα προοπτική για μια δυναμική θεώρηση των μνημείων"

·   Χριστόφορος Αρβανίτης: «Ο σαρκωμένος χώρος της ενότητας: Η υλικότητα των ιερών τόπων ως οικουμενική, διαθρησκευτική αφήγηση»

· Νίκος Κοσμίδης: “Χώροι μνήμης, τόποι μαρτυρίου: συλλογικές ταυτότητες και η αναζήτηση μιας οικουμενικής αφήγησης ”

·   Κλεάνθης Νιζάμης: “Θρησκευτικός φονταμενταλισμός και τραύμα: Οι ιεροί τόποι ως χώροι θεραπείας, ποιμαντικής φροντίδας και ειρηνικής συνύπαρξης ”

10.40 – 11.10        Συζήτηση

11.10 – 11.40        Διάλειμμα

11.40 – 12.50  Γ´  Συνεδρία

Ιεροί τόποι ως σημεία θρησκευτικής συνάντησης και συνύπαρξης

Προεδρείο: Στυλιανός Τσομπανίδης 

·   Χρήστος Τσιρώνης: “Μνήμη και ζωή: Τα θρησκευτικά μνημεία ως κέντρα διαλόγου και ορόσημα ειρηνικής συμβίωσης”

·   Μαργαρίτα Ιωάννου: “«Ξένος ἤμην, καὶ συνηγάγετέ με» (Ματθ. 25,35). Μουσουλμανικά και Ορθόδοξα μνημεία και η αντι-φονταμενταλιστική μαρτυρία της Κύπρου”  

·   Αθανάσιος Αθανασιάδης: «Το προσκύνημα της Παναγίας του Χιονιού στους Τεκέδες του Σρέμ (Σερβία) ως τόπος διαθρησκειακής συνύπαρξης Ρωμαιοκαθολικών, Ορθοδόξων και Μουσουλμάνων»

·  Σταυρούλα Κοσκινά – Διονυσία Χατζή: “Τα κοιμητήρια ως τόπος καταλλαγής και ενότητας. Η περίπτωση της πόλης Bitola”

12.50 – 13.20        Συζήτηση

13.30 – 15.00        Γεύμα

15.00 – 17.30              Διακοπή

17.30 – 18.20   Δ´ Συνεδρία

Θρησκευτικά μνημεία: ιστορία, συμβολική βία και σύγχρονες τεχνολογίες τεκμηρίωσης και προστασίας

·          Προεδρείο: Κωνσταντίνος Ζορμπάς

·  Βασίλειος Μακρίδης, “Θρησκευτικά μνημεία και η πολύπτυχη αποϊεροποίησή τους: Θρησκειολογική προσέγγιση ”

·  Χαρίδημος Κουτρής: "Από την Εικονομαχία στον Σύγχρονο Ζηλωτισμό: Η Εργαλειοποίηση του Μνημείου ως Μέσο Επιβολής και η Δογματική Προτεραιότητα του Ανθρώπινου Προσώπου"

·  Διαμαντής Κρυωνίδης: "Από το pixel στην πέτρα: φωτογραφική μνήμη και η συνέχεια του πληγωμένου ιερού"

18.20 – 18.40        Συζήτηση

18.40 – 19.00        Διάλειμμα

 19.00 – 19.50   Ε´ Συνεδρία

Πρόληψη του φονταμενταλισμού μέσω της εκπαίδευσης, του διαθρησκειακού διαλόγου και της πολιτιστικής διπλωματίας

Προεδρείο: Πέτρος Παναγιωτόπουλος

·   Στυλιανός Τσομπανίδης: “O ρόλος του Διαθρησκειακού Διαλόγου στην πρόληψη του φονταμενταλισμού και στην προστασία των χώρων θρησκευτικής σημασίας”

· Γεώργιος Μέμος:  "Ιεροί τόποι που ενώνουν. Πειραματισμοί στην παιδεία και το κοινωνικοπολιτιστικό πλαίσιο της πόλης μου".  

·  Αθανάσιος Σταμούλης: “Από στόχοι συμβολικής βίας σε εργαλεία ειρηνικής συνύπαρξης: ο ρόλος των ιερών μνημείων στην πρόληψη του θρησκευτικού φονταμενταλισμού μέσω πολιτισμικής διπλωματίας”

19.50 – 20.10        Συζήτηση

20.10 – 20.30       Συμπεράσματα

Σάββατο 4 Ιουλίου

Αναχώρηση Συνέδρων

Το Διεθνές Παρατηρητήριο Θρησκευτικού Φονταμενταλισμού με την υποστήριξη 1) της Ιεράς Μητροπόλεως Αλεξανδρουπόλεως, Τραϊανουπόλεως και Σαμοθράκης, 2) της Γενικής Γραμματείας Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και 3) της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης διοργανώνει το 2ο Διεθνές Συνέδριό του, στις εγκαταστάσεις της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης, στο Κολυμπάρι Χανίων, μεταξύ 2-3 Ιουλίου 2026. Το Συνέδριο είναι αφιερωμένο στο γενικό θέμα: «Φονταμενταλισμός και Προστασία των Θρησκευτικών Μνημείων και Τόπων» και θα περιλαμβάνει Εισηγήσεις μελών της Πανεπιστημιακής κοινότητας και εξειδικευμένων ερευνητών, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, για τους τρόπους με τους οποίους τα μνημεία και οι ιεροί τόποι οφείλεται να προστατευθούν από επιθέσεις μισαλλόδοξων ομάδων και μπορούν να λειτουργήσουν ως σημεία συμφιλίωσης και συνύπαρξης. Τα μνημεία της Εκκλησίας και των εν γένει θρησκευτικών κοινοτήτων ενσαρκώνουν έναν τρόπο ύπαρξης, καταφάσκοντας στην καλλιτεχνία και τη φιλοκαλία που αφήνει διαχρονικά έργα πολιτισμού. Αντίθετα, ο φονταμενταλισμός, παρ’ όλο που δύναται να απολυτοποιήσει φανατικά τέτοια μνημεία, είναι συγχρόνως πρόθυμος να τα καταστρέψει, δρώντας ενάντια σε κάθε φιλοκαλία. Συνεπώς, η προστασία των θρησκευτικών μνημείων και κάθε λογής μνημείων συνιστά στόχο που εμπίπτει στην καλλιέργεια της ειρηνικής συνύπαρξης, της ευγένειας και της υποδοχής του Άλλου. Οι εργασίες του Συνεδρίου είναι αφιερωμένες στη μνήμη του πρόωρα εκδημήσαντος ιδρυτικού μέλους και Διευθυντή της Επιστημονικής Επιτροπής του Παρατηρητηρίου, Καθηγητή Χρυσόστομου Σταμούλη και είναι ανοιχτές στο κοινό.

Πλήρες Κείμενο ΕΔΩ

Πληροφορίες: ΕΔΩ